🏏 क्रिकेट नियमहरू

टेस्ट क्रिकेट

अवधि: ५ दिन सम्म
ओभर: हरेक दिन असीमित
टोली: २ इनिङ्स प्रत्येक
नतिजा: जीत/ड्र/टाई

परम्परागत ढाँचा। पाँच दिनसम्म सहनशक्ति, सीप र धैर्यताको परीक्षण गर्दछ।

उद्देश्य

खेलको उद्देश्य विपक्षी टोली भन्दा बढी रन बनाउनु हो। यदि दोस्रो ब्याटिङ गर्ने टोलीले लक्ष्य पार गरेमा उनीहरू जित्छन्।

एक दिवसीय (ODI)

अवधि: ~८ घण्टा
ओभर: ५० ओभर प्रत्येक टोली
इनिङ्स: १ इनिङ्स प्रत्येक
नतिजा: रन/विकेटले जीत

रणनीतिक बलिङको साथ ब्याटिङ आक्रामकता सन्तुलित गर्ने सीमित ओभरको ढाँचा।

अवधि

खेलको अवधि ढाँचा अनुसार फरक हुन्छ। टेस्ट ५ दिन, ओडीआई ८ घण्टा र टी-२० करिब ३ घण्टा चल्छ।

टी-२० क्रिकेट

अवधि: ~३ घण्टा
ओभर: २० ओभर प्रत्येक टोली
इनिङ्स: १ इनिङ्स प्रत्येक
नतिजा: रन/विकेटले जीत

सबैभन्दा छोटो व्यावसायिक ढाँचा। विस्फोटक ब्याटिङको साथ उच्च मनोरञ्जन।

बल

क्रिकेटको बल छालाले बनेको हुन्छ। टेस्टमा रातो र सेतो बल सीमित ओभरका खेलहरूमा प्रयोग गरिन्छ।

टी-१० क्रिकेट

अवधि: ~९० मिनेट
ओभर: १० ओभर प्रत्येक टोली
इनिङ्स: १ इनिङ्स प्रत्येक
नतिजा: रन/विकेटले जीत

एक पक्ष १० ओभरको साथ अत्यन्तै छिटो क्रिकेट। तीव्र गतिको कार्य।

ब्याट

ब्याट काठले बनेको हुन्छ र यसको लम्बाइ ३८ इन्च भन्दा बढी र चौडाइ ४.२५ इन्च भन्दा बढी हुनु हुँदैन।

विकेट

पिचको प्रत्येक छेउमा तीनवटा स्टम्पहरू हुन्छन् जसको माथिल्लो भागमा दुईवटा बेल्स (bails) राखिएका हुन्छन्।

खेलाडीहरू

क्रिकेट ११ खेलाडीको प्रत्यक्ष सहभागितामा खेलिन्छ। एक कप्तान हुन्छ जसले मैदानमा टोलीको नेतृत्व गर्दछ।

रन कसरी बनाउने

ब्याट्सम्यानले बल प्रहार गरेपछि अर्को छेउमा पुगेर रन बनाउँछन्। चार र छक्का क्रमशः बाउन्ड्रीमा बल पुग्दा प्राप्त हुन्छ।

चौका

यदि बलले मैदानको बाउन्ड्री रेखा छोएको वा पार गरेको छ भने ४ रन प्राप्त हुन्छ।

छक्का

यदि बल बाउन्ड्री रेखा भन्दा बाहिर हावामा उडेर गएमा ६ रन प्राप्त हुन्छ।

बोल्ड

बलरको बलले स्टम्पमा लागेर बेल्स झरेमा ब्याट्सम्यान बोल्ड आउट हुन्छन्।

क्याच

ब्याट्सम्यानले प्रहार गरेको बल जमिनमा लाग्नु अघि फिल्डरले समातेमा क्याच आउट हुन्छन्।

एलबीडब्ल्यू (खुट्टाले विकेट छेक्नु)

यदि बल ब्याट्सम्यानको खुट्टामा लाग्यो र अम्पायरलाई लागेमा यो स्टम्पमा लाग्ने थियो भने आउट दिइन्छ।

रन आउट

ब्याट्सम्यान रन लिँदै गर्दा क्रिजमा पुग्नु अघि फिल्डरले बलले स्टम्पमा ढालेमा रन आउट हुन्छन्।

स्टम्प आउट

ब्याट्सम्यान क्रिज भन्दा बाहिर हुँदा विकेटकिपरले बल समातेर स्टम्प ढालेमा स्टम्प आउट हुन्छन्।

ओभरको परिभाषा

एउटा ओभरमा ६ वटा वैध बलहरू हुन्छन्। नो-बल वा वाइड बल भएमा अतिरिक्त बल फाल्नुपर्छ।

नो-बल

बलरले क्रिज नाघेमा वा नियम विपरित बल फालेमा नो-बल हुन्छ। यसमा अतिरिक्त रन र फ्री-हिट पाइन्छ।

वाइड बल

ब्याट्सम्यानको पहुँच भन्दा धेरै बाहिर बल गएमा वाइड दिइन्छ। यसमा १ रन अतिरिक्त पाइन्छ।

योर्कर

ब्याट्सम्यानको खुट्टाको नजिकै खसेको बललाई योर्कर भनिन्छ। यो रन रोक्नको लागि उत्कृष्ट बल मानिन्छ।

बाउन्सर

ब्याट्सम्यानको टाउको वा काँध सम्म पुग्ने गरी फालिएको छोटो बललाई बाउन्सर भनिन्छ।

बलिङ परिवर्तन

बलरले एक ओभर पछि अर्को छेउबाट बलिङ गर्नुपर्छ। ओडीआईमा एक बलरले अधिकतम १० र टी-२० मा ४ ओभर बलिङ गर्न सक्छन्।

फिल्डिङ स्थिति

मैदानमा स्लिप, गली, कभर, मिड-विकेट जस्ता विभिन्न स्थानहरू हुन्छन् जहाँ फिल्डरहरू बस्छन्।

विकेटकिपर

विकेटकिपर स्टम्पको पछाडि पन्जा लगाएर बस्छन्। उनले क्याच र स्टम्पिङ गर्न सक्छन्।

स्लिप क्याचिङ

ब्याट्सम्यानको पछाडि धेरै नजिकै रहेर क्याच समात्ने स्थानलाई स्लिप भनिन्छ। यो जोखिमपूर्ण र महत्वपूर्ण स्थान हो।

घेरा फिल्डिङ

सीमित ओभरका खेलहरूमा सुरुका ओभरहरूमा पावरप्लेको नियम लागू हुन्छ जसले फिल्डिङमा प्रतिबन्ध लगाउँछ।

थ्रोइङ

फिल्डरले बल सीधा हातले बलरको जस्तै फाल्न हुदैन। फिल्डिङ गर्दा बल स्टम्प तर्फ प्रहार गर्न सकिन्छ।